Έκθεση Κομισιόν για Δημογραφικό: Σύνταξη στα 72 και πληθυσμός «φάντασμα» στα 7,6 εκατ.

Ιδιαίτερα δυσοίωνη για το δημογραφικό στην Ελλάδα είναι η έκθεση της Κομισιόν που βλέπει το φως της δημοσιότητας, η οποία διαπιστώνει σημαντική μείωση του πληθυσμού μέχρι το 2080. Σύμφωνα με τα στοιχεία του «Ageing Report 2027», ο πληθυσμός της χώρας μας το 2080 θα έχει πέσει στα 7,6 εκατομμύρια, με τη μείωση να είναι συνεχής καθ’ όλη τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών.

Ειδικότερα, η πληθυσμιακή κατρακύλα της Ελλάδας διαμορφώνεται ως εξής:

• 10,4 εκατ. το 2025
• 10,2 εκατ. το 2030
• 9,7 εκατ. το 2040
• 9,2 εκατ. το 2050
• 8,6 εκατ. το 2060
• 8,0 εκατ. το 2070
• 7,6 εκατ. το 2080

Δεν επαρκεί η οριακή αύξηση των γεννήσεων

Παρά το γεγονός ότι αναμένεται μια οριακή αύξηση στον μέσο όρο των γεννήσεων στην Ελλάδα – από τα 1,2 παιδιά σήμερα, στα 1,45 παιδιά ανά γυναίκα το 2080 – η πληθυσμιακή μείωση δε θα ανακοπεί, καθώς ο αριθμός αυτός παραμένει πολύ κάτω από το όριο φυσικής αναπλήρωσης (2,1 παιδιά ανά γυναίκα).

Παράλληλα, η έρευνα καταγράφει ότι όσο περνούν τα χρόνια, θα αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 65+, με τον μέσο όρο αύξησης για τις επόμενες δεκαετίες να είναι εντονότερος (13%) στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω.

Τι θα συμβεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, ο πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια κατοίκους το 2025, σε 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, όμως, εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα 414 εκατομμύρια το 2080, καταγράφοντας πτώση κατά 8% σε σύγκριση με το 2025.

Αν και σε 10 χώρες-μέλη, ο πληθυσμός το 2080 προβλέπεται να είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα, η γενική τάση δείχνει αδιαμφισβήτητη γήρανση σε όλη την Ευρώπη:

• Άνω των 65 ετών: Το ποσοστό τους αναμένεται να αυξηθεί από το σημερινό 22% στο 33% έως το 2080.
• Άνω των 80 ετών: Θα υπερδιπλασιαστούν, πηγαίνοντας από το 6% στο 14%.
• Εργατικό δυναμικό (20-64 ετών): Το ποσοστό θα μειωθεί σε όλες τις χώρες, από 58% σήμερα στο 51% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.
• Διάμεση ηλικία: Αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.

«Καμπανάκι» για το Ασφαλιστικό

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη για την εκτόξευση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (η αναλογία του πληθυσμού άνω των 65 προς τους εργαζόμενους 20-64 ετών). Στην ΕΕ εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 27 ποσοστιαίες μονάδες, από 38% το 2025 σε 65% το 2080, επηρεάζοντας δραματικά την ισορροπία μεταξύ δικαιούχων και εισφερόντων στα ασφαλιστικά συστήματα (με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να σημειώνεται έως το 2050). Αντί δηλαδή για 26 εργαζόμενους που αναλογούν σήμερα σε κάθε 10 συνταξιούχους, το 2080 θα αντιστοιχούν λιγότεροι από 16 εργαζόμενοι.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξήσει την πίεση στα συνταξιοδοτικά συστήματα, καθώς λιγότεροι άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας θα αντιστοιχούν σε περισσότερους ηλικιωμένους.

Στην Ελλάδα, οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, εξαιτίας της σύνδεσής τους με την άνοδο του προσδόκιμου ζωής. Σύμφωνα με την έκθεση, το κανονικό όριο, από τα 67 έτη που είναι σήμερα διαμορφώνεται ως εξής:

• 2030: 68 έτη (πρόωρη στα 63)
• 2055: 70 έτη (πρόωρη στα 65)
• 2080: 72 έτη (πρόωρη στα 67)

Με το όριο των 72 ετών το 2080, η Ελλάδα θα κατατάσσεται δεύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τη Δανία (74 έτη) και οριακά πάνω από την Ιταλία (71,6 έτη).

Πρόκειται ωστόσο, για μακροπρόθεσμες προβολές, βάσει των δημογραφικών στοιχείων της Eurostat και όχι για εγκεκριμένες αποφάσεις.

Γιατί παραμένουν στα 67 έτη σήμερα: Αν και ο νομοθετημένος μηχανισμός επανεξετάζεται κάθε τρία χρόνια (βάσει των νόμων του 2012/2014), δεν έχει ενεργοποιηθεί ακόμα. Η πανδημία το 2021 και η οριακή αύξηση του προσδόκιμου ζωής το 2024 διατήρησαν τα όρια στα 67 (πλήρης) και 62 έτη (πρόωρη).

Γονιμότητα και Προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη

Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 1,3 παιδιών ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080 (παραμένοντας κάτω από το 2,1).

Τέλος, εντυπωσιακή είναι η αύξηση στο προσδόκιμο ζωής, η οποία οδηγεί και σε περαιτέρω σύγκλιση μεταξύ των δύο φύλων:

• Άνδρες: Αύξηση κατά 7 χρόνια (από τα 79 έτη το 2025, στα 86 έτη το 2080).
• Γυναίκες: Αύξηση κατά 6 χρόνια (από τα 84 έτη το 2025, στα 90 έτη το 2080).