Υπεύθυνη δήλωση αντί για χαρτιά: Η νέα εποχή στις δημόσιες υπηρεσίες

Με δύο νέες εγκυκλίους, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρά σε αλλαγές που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διευκόλυνση των πολιτών στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο. Βάσει του νέου νόμου 5293/2026, πολλά δικαιολογητικά που ήδη υπάρχουν σε δημόσιες υπηρεσίες θα μπορούν πλέον να αντικαθίστανται από μια απλή υπεύθυνη δήλωση, χωρίς να απαιτείται η εκ νέου προσκόμισή τους από τον πολίτη.

Η ρύθμιση αφορά έγγραφα που τηρούνται σε υπηρεσίες του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ, όπως ληξιαρχικές πράξεις, πτυχία, απολυτήρια στρατού ή κτηματολογικά πιστοποιητικά. Αν η διοικητική πράξη δεν επιβαρύνει οικονομικά το Δημόσιο, η υπηρεσία θα την εκδίδει άμεσα και θα πραγματοποιεί τον έλεγχο των στοιχείων εκ των υστέρων μέσα σε τρεις μήνες. Όταν υπάρχει οικονομική επιβάρυνση, ο έλεγχος των δικαιολογητικών θα προηγείται και η διαδικασία θα ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε τρεις μήνες.

Ο νόμος προβλέπει αυστηρές κυρώσεις σε περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων, όπως ανάκληση της πράξης, πρόστιμα έως 50.000 ευρώ, επιστροφή χρημάτων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως και ενημέρωση της Εισαγγελίας. Παράλληλα, δημιουργείται ειδικό μητρώο για όσους έχουν υποβάλει ψευδείς δηλώσεις, ώστε να εντοπίζονται αυτόματα και να αποκλείονται από τη χρήση της διαδικασίας στο μέλλον.

Επιπλέον, καθιερώνεται η υποχρεωτική ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών για τα ωράρια λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών. Όλοι οι φορείς του Δημοσίου, οι δήμοι, τα ΝΠΔΔ και τα κρατικά ΝΠΙΔ θα πρέπει έως τις 7 Ιουλίου 2026 να αναρτήσουν στις ιστοσελίδες τους τις ημέρες και ώρες λειτουργίας, τα στοιχεία επικοινωνίας και τυχόν ειδικά ωράρια εξυπηρέτησης. Η μη συμμόρφωση των αρμόδιων υπαλλήλων θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, χαρακτήρισε τη ρύθμιση ως μια πρακτική λύση που εφαρμόζεται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και τόνισε ότι στόχος είναι ένα κράτος πιο φιλικό και αποτελεσματικό για τον πολίτη, με λιγότερη ταλαιπωρία και ταχύτερη εξυπηρέτηση.