Καταναλωτική πίστη: Τέρμα στα «ψιλά γράμματα» και τις κρυφές χρεώσεις – Τα νέα όρια σε δάνεια και κάρτες.

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης για την καταναλωτική πίστη, το οποίο εισάγει σημαντικές αλλαγές με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών. Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνονται η θέσπιση ανώτατου ορίου στο συνολικό κόστος αποπληρωμής δανείων, η κατάργηση των κρυφών χρεώσεων, η υποχρεωτική διαφάνεια στις συμβάσεις, η έγκαιρη παρέμβαση των πιστωτών για την αποφυγή υπερχρέωσης των δανειοληπτών, καθώς και το «δικαίωμα στη λήθη» για όσους έχουν αντιμετωπίσει καρκίνο.

Το υπουργείο επισημαίνει ότι το νέο πλαίσιο ενσωματώνει τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν την καταναλωτική πίστη, τις εξ αποστάσεως συμβάσεις, την πράσινη μετάβαση και το δικαίωμα στην επισκευή, με στόχο μια πιο δίκαιη και διαφανή αγορά.

Όπως έχει δηλώσει ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, το νομοσχέδιο βάζει τέλος στα «ψιλά γράμματα» των συμβάσεων, καθώς οι όροι θα πρέπει πλέον να παρουσιάζονται με σαφήνεια, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν ακριβώς τις υποχρεώσεις και τις επιβαρύνσεις τους.

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τον περιορισμό του συνολικού κόστους αποπληρωμής των δανείων. Για δάνεια χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις και εκτός πιστωτικών καρτών, το τελικό ποσό που θα καταβάλει ο δανειολήπτης δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 60% του αρχικού κεφαλαίου για διάρκεια έως τέσσερα έτη, το 70% για διάρκεια από τέσσερα έως οκτώ έτη και το 75% για δάνεια μεγαλύτερης διάρκειας.

Το νομοσχέδιο αφορά κυρίως καταναλωτικά, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες έως 100.000 ευρώ, δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος των δανειακών προϊόντων που χρησιμοποιούν τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, οι τράπεζες υποχρεώνονται να παρέχουν πλήρη και κατανοητή ενημέρωση για επιτόκια, προμήθειες, χρεώσεις και πιθανούς κινδύνους, ενώ ενισχύεται και το δικαίωμα υπαναχώρησης, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να ακυρώσουν μια σύμβαση δανείου εντός 14 ημερών χωρίς αιτιολόγηση ή κυρώσεις.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ανθρώπινη εξυπηρέτηση. Παρότι οι τραπεζικές υπηρεσίες ψηφιοποιούνται ολοένα και περισσότερο, οι καταναλωτές θα διατηρούν το δικαίωμα επικοινωνίας με φυσικό πρόσωπο και δεν θα εξυπηρετούνται αποκλειστικά μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων ή εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της υπερχρέωσης, περιορίζοντας τις περιπτώσεις όπου οι τόκοι και οι πρόσθετες χρεώσεις οδηγούσαν σε υπερβολική αύξηση του αρχικού χρέους.

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για το «δικαίωμα στη λήθη» των καρκινοπαθών. Συγκεκριμένα, οι πιστωτικοί οργανισμοί δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν στοιχεία που αφορούν προηγούμενη ογκολογική νόσο για ασφαλιστικούς σκοπούς που συνδέονται με σύμβαση πίστωσης, εφόσον έχουν περάσει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μέτρα κατά του λεγόμενου «greenwashing», απαγορεύοντας παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς και ενισχύοντας την ενημέρωση των καταναλωτών για την ανθεκτικότητα, τη διάρκεια ζωής και τη δυνατότητα επισκευής των προϊόντων.

Επιπλέον, ενσωματώνεται το «δικαίωμα στην επισκευή», δίνοντας στους καταναλωτές περισσότερες δυνατότητες να επισκευάζουν προϊόντα όπως ηλεκτρικές συσκευές, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές και τηλεοράσεις αντί να τα αντικαθιστούν πρόωρα.

Τέλος, διευκρινίζεται ότι οι νέες διατάξεις δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ και συνεπώς δεν θα επηρεάσουν δανειακές συμβάσεις που έχουν ήδη υπογραφεί. Οι ρυθμίσεις για την καταναλωτική πίστη αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από τις 20 Νοεμβρίου, ενώ οι διατάξεις για την πράσινη μετάβαση θα ισχύσουν από τον Σεπτέμβριο του 2026.